Voor eigenaren van een monument is het soms verwarrend: in de Woningwet wordt gesproken van licht en regulier bouwvergunningsplichtige bouwwerken, en zelfs van bouwvergunningsvrije bouwactiviteiten. Maar voor monumenten ligt het weer net iets anders. Wat voor verbouwing of aanpassing u ook wilt doen, er is een vergunning nodig. 

Monumentenwet
Volgens de Monumentenwet:
1. Is het verboden om een beschermd monument te beschadigen of te vernielen;
2. Is het verboden zonder of in afwijking van een vergunning:
a. een beschermd monument af te breken, te verstoren, te verplaatsen of in enig opzicht te wijzigen
b. een beschermd monument te gebruiken op een wijze waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht.

Wijzigingen
De regels zijn bedoeld om de bestaande bouwkundige structuur en historische kenmerken te behouden. Dus voor iedere wijziging, is een vergunning nodig. Het gaat te ver om alle mogelijke wijzigingen op te sommen, maar om u een indruk te geven wat als een wijziging gezien wordt, noemen we er een aantal:

• bouwkundige zaken, zoals het doorbreken van muren, het wijzigen van een kapconstructie, het plaatsen van een dakkapel en zelfs het bestrijden van bonte knaagkevers door het boren van injectiegaten;
• architectonische zaken, zoals het wijzigen van de gevelindeling of de plattegrond;
• aanbouwen aan een monument of het afbreken van aanbouwen;
• kleine wijzigingen in de gevel, zoals het aanbrengen of verwijderen van details (nieuwe voordeur, plaatsen gevelsteen);
• veranderen van kleurstelling van het monument, zowel wat betreft interieur als exterieur, door het schilderen van stucwerk, het in een andere kleur schilderen van houtwerk, het aanbrengen van andere dakpannen, etc.;
• veranderen van voegwerk, bijvoorbeeld door het toepassen van een ander soort voeg;
• reinigen van gevels;
• aanbrengen van isolatieglas in bestaande ramen of door het plaatsen van voorzetramen;
• het verplaatsen of slopen van (delen van) een monument;
• op zodanige wijze restaureren dat bestaande materialen door nieuwe worden vervangen.

Overleg uw plannen daarom altijd met de gemeente. Als de verandering aan het monument ook een bouwkundige verandering betekent, heeft u ook nog eens een bouwvergunning nodig. Afhankelijk van de omvang van de verbouw of restauratie kan aanvullend nog een bouwhistorisch rapport, een kleurenonderzoek en een inspectierapport van de technische staat nodig zijn.

Wilt u onderhoud plegen aan uw monument, verbouwen of restaureren en wilt u daarvoor een vergunning aanvragen? U regelt het zo.